مسئولیت هزینه نصب یا تعویض درزگیر درب در ملک اجاره‌ای: مالک یا مستأجر؟
یکی از سوالات رایج ولی کمتر پرداخته‌شده در قراردادهای اجاره، مسئولیت پرداخت هزینه‌های مربوط به نگهداری جزئی و بهبودهای کوچک ملک است. نصب یا تعویض درزگیر درب، نمونه‌ای از این موارد است که اگرچه هزینه بالایی ندارد، اما می‌تواند به دلیل عدم شفافیت، به موضوعی برای بحث و اختلاف تبدیل شود. در این مقاله، با بررسی قوانین، عرف رایج و رویه‌های عملی، به این پرسش پاسخ می‌دهیم که تکلیف این هزینه بر عهده کیست و چگونه می‌توان از بروز مشکل جلوگیری کرد.
۱. تقسیم‌بندی قانونی: تعمیرات اساسی در مقابل تعمیرات جزئی و نگهداری
در نظام حقوقی ایران، مسئولیت هزینه‌های تعمیراتی در قرارداد اجاره بر اساس ماهیت خرابی تقسیم‌بندی می‌شود. بر اساس مواد ۴۹۰ و ۵۲۲ قانون مدنی و رویه قضایی موجود:
-
تعمیرات اساسی (به عهده مالک): تعمیراتی که برای حفظ اصل ملک و قابلیت سکونت آن ضروری است و ناشی از فرسودگی طبیعی، کهنگی یا نقص ذاتی سازه می‌باشد. مثال: تعمیر اساسی سقف، دیوارهای باربر، لوله‌کشی اصلی، تعویض درب یا پنجره‌ای که کاملاً فرسوده و غیرقابل استفاده شده است.
-
تعمیرات جزئی و نگهداری متعارف (به عهده مستأجر): هزینه‌هایی که ناشی از استفاده عادی و روزمره از ملک هستند و برای حفظ وضعیت موجود و جلوگیری از تخریب بیشتر انجام می‌شوند. مثال: تعویض لامپ، پلمپ کردن درزهای کوچک، روغن‌کاری قفل، تعویض شیرآلات و تعویض درزگیر (کِش) درب و پنجره به دلیل پارگی یا فرسودگی ناشی از استفاده.
۲. تحلیل مسئولیت نصب درزگیر: کدام دسته است؟
با تطبیق معیارهای فوق، نصب یا تعویض درزگیر درب، عموماً در دسته «تعمیرات جزئی و نگهداری» قرار می‌گیرد و در نتیجه هزینه آن بر عهده مستأجر است. دلیل این امر آن است که درزگیر یک قطعه مصرفی و فرسایش‌پذیر است که در اثر باز و بسته شدن مکرر درب، تغییرات دمایی و نور خورشید به مرور زمان کارایی خود را از دست می‌دهد. این فرسودگی، نتیجه طبیعی استفاده متعارف از ملک محسوب می‌شود. البته یک استثناء مهم وجود دارد: اگر فرسودگی یا پارگی درزگیر ناشی از نقص در نصب اولیه، کیفیت بسیار پایین مصالح یا مشکل در خود درب باشد (یعنی یک عیب ذاتی)، آنگاه ممکن است مسئولیت بر عهده مالک قرار گیرد.
۳. نقش تعیین‌کننده قرارداد اجاره و توافق طرفین
قرارداد اجاره، سند حاکم بر رابطه طرفین است و می‌تواند قاعده کلی فوق را تغییر دهد. هوشمندانه است که در قرارداد، به صورت شفاف به این جزئیات پرداخته شود. برای مثال می‌توان بندی به این شرح اضافه کرد: «کلیه تعمیرات جزئی و هزینه‌های نگهداری متعارف ملک از قبیل تعویض لامپ، درزگیر پنجره و درب، پلمپ درزها و... به عهده مستأجر خواهد بود، مگر آنکه ناشی از عیب ذاتی یا فرسودگی طبیعی غیرمتعارف باشد که در این صورت با تشخیص مالک، هزینه بر عهده وی است.» چنین شفافیتی از بروز بسیاری از اختلافات پیشگیری می‌کند.
۴. توصیه‌های عملی برای پیشگیری از اختلاف
-
قبل از اجاره: در مرحله تحویل ملک، وضعیت درزگیرها و سایر اجزای کوچک در «صورت‌جلسه تحویل» به دقت قید شود. اگر درزگیر فرسوده است، می‌توان از مالک درخواست کرد آن را تعویض کند یا با توافق، موضوع برای زمان تحویل ملک یادداشت شود.
-
در طول اجاره: اگر درزگیر نیاز به تعویض داشت، مستأجر حتی برای انجام یک کار کوچک، بهتر است موضوع را به مالک اطلاع دهد. این کار حسن نیت را نشان می‌دهد و در مواردی ممکن است مالک به دلیل کم بودن هزینه، پرداخت آن را بپذیرد.
-
مستندسازی: در صورت توافق شفاهی بر سر پرداخت هزینه، یک یادداشت کوتاه یا پیام متنی که توافق را تأیید کند، می‌تواند مفید باشد.
۵. راهکار حل اختلاف در صورت عدم توافق
اگر در مسئولیت پرداخت هزینه اختلاف نظر جدی به وجود آمد، راهکارهای زیر پیشنهاد می‌شود:
-
مذاکره مجدد: با استناد به عرف رایج (که هزینه نگهداری جزئی با مستأجر است) و مفاد قرارداد، مجدداً گفتگو کنید.
-
درخواست کارشناسی: در صورت ابهام درباره علت خرابی (عیب ذاتی یا استفاده معمولی)، می‌توان از یک تعمیرکار بی‌طرف دعوت کرد تا نظر فنی دهد.
-
ارجاع به شورای حل اختلاف: اگر اختلاف حل‌نشدنی باشد، شورای حل اختلاف مرجع صالح برای رسیدگی به اینگونه دعاوی کوچک ملکی است. در این مرجع، عرف رایج و مفاد قرارداد مبنای رأی خواهد بود.
جمع‌بندی نهایی
در یک کلام، مسئولیت و هزینه نصب یا تعویض درزگیر درب در اکثر موارد بر عهده مستأجر است، چرا که جزو هزینه‌های نگهداری متعارف و ناشی از استفاده عادی محسوب می‌شود. با این حال، شفاف‌سازی در قرارداد، اطلاع‌رسانی به موقع و حفظ روابط محترمانه، بهترین سپر برای جلوگیری از تبدیل این موضوع جزئی به یک درگیری است. به یاد داشته باشید، حفظ سلامت رابطه مالک و مستأجر، اغلب ارزشمندتر از مقدار هزینه یک درزگیر است.
نظرات کاربران در مورد هزینه درزگیر در با مالک است یا مستاجر؟
ثبت نظر جدید